ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΒΙΝΤΕΟ

Παρασκευή, 13 Φεβρουαρίου 2015

Κατα το Πλατωνα οι ανακυκλησεις του Κοσμου ειναι διττες. Οι δυο βασιλειες του Δια και του Κρονου . Η προνοια και η ειμαρμενη. Ποια ειναι η αρχη των παντων ?

Όπως λέγει ο Πρόκλος, στο «Περί της κατά Πλάτωνα Θεολογίας, βιβλίο Ε’, 91.20 – 96.19», ο Πλάτων δίνει διττές τις «νακυκλσεις» σε ολόκληρο τον Κόσμο, όπως και προηγουμένως λέγαμε, την μια δηλαδή «νοερν κα τν ψυχν ναγωγν», και την άλλη οδηγούμενη προς την Φύση και αποδίδοντας τα αντίθετα με τη προηγούμενη, και τη μία «φαν κα προνοίᾳ θείᾳ κυβερνωμνην, τν δ μφαν κα κατ τν τς εμαρμνης τξιν νελισσομνην» [την μία αόρατη και κατευθυνόμενη από την θεία πρόνοια, και την άλλη ορατή και ανακυκλούμενη με βάση την τάξη της Ειμαρμένης], θέτει επικεφαλής σε αυτές τις «νακυκλσεις» τις αιτίες ως δύο ειδών. Γιατί κάθε μεταβολή και περίοδος χρειάζεται κάποια αιτία που να την κινεί. Και πριν από τις αιτίες που τις κινούν θωρεί ότι είναι δυο ειδών και οι σκοποί, των περιόδων, και αποδίδει τα πρωταρχικά αίτια των κινήσεων ως αντίστοιχα ως τα αίτια που κινούν και με τις ίδια τις «νακυκλσεις» που παραλλάσουν μεταξύ τους.



Την μια λοιπόν από τις περιόδους, είτε θέλεις να την ονομάσεις «νοερν ατν ετε προνοητικν» είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, την κινεί ο Ζευς και την «περιγει» [περιφέρει] χορηγώντας στον Κόσμο «τ ζν» και δωρίζοντας «θανασαν πισκευαστν», όπως λέγει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 270.a», και έθεσε ως «φετν» [ποθούμενο] και ως σκοπό όλης αυτής της «νακυκλσεως» τον δικό του πατέρα, τον Κρόνο. Γιατί «ανγει τ λα» [καθολικά] και τα επιστρέφει προς εκείνον, και έτσι και τις ευδαίμονες ψυχές τις ανεβάζει «ες τν το πατρς <περιωπν>», σε όσες αφανίζεται το σωματικό μέρος και η «περιαγωγη» [περιστροφή] γίνεται προς το ασώματο και το αδιαίρετο, και σε όσες χάνονται όλα τα «γενεσιουργ σμβολα» [τα σύμβολα του γίγνεσθαι] και «πρς τν νοερν κρτητα μεθσταται τ τς ζως εδος» [το είδος της ζωής τους μεταβαίνει στην νοητική κορυφή]. Αυτές λοιπόν, όπως λέγει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 272.a», «το Κρνου λγονται <τρφιμοι>» οι οποίες παραδίδουν την διακυβέρνησή τους στον Δία «κα δι κενου πρς τ νοητν» ανάγονται και στην αρχή του Κρόνου. Γιατί «το νοητό είναι τροφή – τροφ τ νοητν». Και όπως ακριβώς ο Σωκράτης στον «Φαίδρο» «δι τς το ορανο <περιφορς> νγει τς ψυχς ες <τν περουρνιον τπον>», όπου τρέφονται οι ψυχές και με τις κορυφαίες τους δυνάμεις  «θενται τ ντως ντα κα τν γνωστον τν θεν τξιν», και όπως λέει ο Πλάτων στον «Φαίδρο, 248.a», εκεί με «τας τν νιχων κεφαλασ», νοούν, έτσι και ο Πλάτων με την καθοδήγηση του Διός «περιγει» [ανεβάζει] «τς ψυχς π τν Κροναν <περιωπν>» και θεωρεί ότι τρέφονται από τον Κρόνο αυτές που ανέβηκαν και τις αποκαλεί «τροφμους» του θεού. Γιατί παντού η τελεσιουργός [τελειοποιητική] ιδιότητα είναι χαρακτηριστικό της νοητικής ζωής και αυτό που (συμ)πληρώνει είναι το νοητό ενώ η κορυφή των νοητικών «ποργει τ τλειον» [προσφέρει την τελειότητα]. Και άλλες ψυχές μετέχουν και στα επέκεινα και «νιδρουσιν αυτς» [εγκαθιστούν τους εαυτούς τους] στα υψηλότερα από τα νοητικά και ανεβαίνουν μέχρι «κα τς γνστου τξεως» [ασύλληπτη βαθμίδα], ως εκεί «πρρω [μακριά] το γαθο κα τς μις ρχς τν πντων». Και άλλες προς τον ίδιο τον «πρτιστον νον», που είναι αμέθεκτος και αυτονόητος [νοείται από τον εαυτό του], «νατενονται» [ανεβαίνουν], και εκεί αφού βρεθούν και αποθέσουν με ασφάλεια τη ζωής τους «ν τ κρυφίῳ διακσμ» [μέσα στον απόκρυφο Κόσμο], «μετχουσιν ρρτως τς κ τγαθο» προερχόμενης «νσεως κα το τς <ληθεας φωτς>».
Κατά την άλλη «τν διττν» όπως είπαμε «περιδων», κινεί ο ίδιος ο Κόσμος τον εαυτό του, κινούμενος σύμφωνα με την φύση του και «τν εμαρμνην τξιν ποπληρν» [συμπληρώνοντας]. Και αυτός που δίνει σε αυτόν το πρωταρχικό αίτιο αυτής της κίνησης και της ζωής είναι ο θεός ο οποίος εκπέμπει σε αυτόν την δύναμη της κίνησης και της ζωής, ο μέγιστος δηλαδή Ζεύς. Για αυτό βέβαια αυτή λέγεται ότι είναι η περίοδος του Διός, στον βαθμό που ο Ζευς είναι αίτιος της «μφανος τατης διακοσμσεως», όπως ακριβώς ο Κρόνος είναι της «νοερς κα φανος».
Είναι όμως καλύτερο να ακούσουμε τον ίδιο τον Πλάτωνα ο οποίος προσδιορίζει αυτά. Ότι λοιπόν είναι «διττα» οι «το παντς νακυκλσεις» και στην μία ηγείται  ο θεός που κινεί και στην άλλη «ατς κσμος αυτν περιγων», το υποδεικνύει ο ίδιος ο Πλάτων στον «Πολιτικό. 270.α» όταν λέγει το εξής : «Αλλά, όπως έλεγα πριν λίγο, το μόνο που απομένει είναι ότι άλλοτε οδηγείται από κάποια θεία παρέμβαση και παίρνοντας πάλι ζωή δέχεται από τον δημιουργό του αθανασία επίπλαστη, και άλλοτε, όταν αφεθεί μόνος του, κινείται από τον ίδιο τον εαυτό του, εγκαταλελειμμένος την κατάλληλη στιγμή, ώστε πορεύεται παλινδρομικά με πολλές περιστροφές – Αλλ περ ρτι τε ρρθη κα μνον λοιπν, τοτ μν π λλης συμποδηγεσθαι θεας ατας, τ ζν πλιν πικτμενον κα λαμβνοντα θανασαν πισκευαστν παρ το δημιουργο, τοτ δ, ταν νεθ, δι αυτν ατν ἰέναι κατ καιρν φεθντα τοιοτον στε νπαλιν πορεεσθαι πολλς». Αλλά και προσδιορίζει ο ίδιος ο Πλάτων ότι από τις περιόδους η μία είναι του Δία, η εμφανής, και η άλλη «ες τν Κρνου τελε [βρίσκεται] βασιλεαν» και προσθέτει τα εξής μετά από την εξύμνηση εκείνης της ζωής και «τς πολιτεας τς κε τν ψυχν τς χρντου» και απαλλαγμένης «π πντων τν σωματικν πνων κα τς περ τν λην θητεας» λέει στον «Πολιτικό, 272.b» : «Άκουσες λοιπόν, Σωκράτη, πως ήταν η ζωή την εποχή της βασιλείας του Κρόνου. Όσο για την ζωή την τωρινή εποχή της βασιλείας του Διός, είσαι ο ίδιος εδώ και την ξέρεις – Τν δ βον, Σκρατες, κοεις τν τν π Κρνου, τν δ, ς λγος, π Δις εναι τν νν παρν ατς σθησαι».
Αλλά είναι φανερό ότι από αυτές τις δυο περιφορές, αν η εμφανής εξαρτάται από τον Δία [στιν π Δις], είναι αίτιος και δημιουργός της ο Δίας, και θα μπορούσε κανείς να αποδείξει από όσα είναι γραμμένα ότι αυτό που κινεί την αφανή περιφορά, η οποία είναι του Κρόνου, είναι πάλι ο Ζευς. Γιατί είναι ανάγκη οι δύο τούτοι θεοί ή να κυριαρχούν στη μια από τις δύο περιστροφές, ή ο ένας να είναι επικεφαλής της μιας και ο άλλος της παρούσης. Αλλά αν ο Ζευς κινεί το σύμπαν σε αυτήν την περίοδο, δεν είναι πλέον δυνατόν να ειπωθεί ότι ο Κόσμος περιστρέφεται μέσα στον εαυτό του, ούτε μπορεί να αληθεύει το «μήτε πάλι ότι ολόκληρος στρέφεται από κάποιον θεό σε διττές και αντίθετες περιστροφές, ούτε πάλι ότι κάποιοι δυο θεοί που έχουν αντίθετα φρονήματα τον περιστρέφουν – μτε λον π θεο στρφεσθαι διττς κα ναντας περιαγωγς μτ α τινε δο θε φρονοντε αυτος ναντα στρφειν ατν» που λέγεται στον «Πολιτικό, 269.e – 270.a». Γιατί αν το κινεί ο Κρόνος κατά τη δεύτερη «νακκλησιν», και ο Ζευς τον κινεί κατά την αντίθετη με εκείνη «περοδον», τότε οι δυο θεοί θα τον κινούν σε αντίθετες περιστροφές [στροφς]. Αν λοιπόν αυτά είναι αδύνατα, είναι φανερό στον καθένα φανερό ότι κατά την «Κροναν περιφορν» και τα δύο τα θεία αίτια «προσταται τς νακυκλσεως» [είναι επικεφαλής της περιστροφής], « μν Κρνος ς τς νοερς ζως χορηγς, δ Ζες ς νγων π τν Κροναν ρχν τ πντα» και εγκαθιστώντας τα [νιδρων] μέσα στο δικού του νοητό. Και έτσι εκείνη η «περοδος» είναι δυνατόν να αποκαλείται Κρόνια, καθώς ο Κρόνος παρέχει την πρωταρχική αιτία της καθολικής ζωής. Και σε αυτήν εδώ την πιο φυσική και γνωστή σε όλους «νακκλησιν» κινεί το σύμπαν η «εμαρμνη κα σμφυτος πιθυμα», ενώ κατά εξηρημένο [υπερβατικό] τρόπο αίτιος αυτής της κίνησης είναι ο Ζευς, ο οποίος έδωσε στον Κόσμο «τν εμαρμνην κα τν πκτητον ζων».
Ενώ σχετικά με τον θεό που κινεί τον Κόσμο κατά την δεύτερη περίοδο υποστηρίζει ότι : «Άλλοτε οδηγείται από κάποια θεία αιτία και παίρνοντας πάλι ζωή, δέχεται από τον δημιουργό του επίπλαστη αθανασία – Τοτ μν π λλης συμποδηγεσθαι θεας ατας, τ ζν πλιν πικτμενον κα λαμβνοντα θανασαν πισκευαστν παρ το δημιουργο». Είναι λοιπόν φανερό στον καθένα ότι ο Πλάτων υποστηρίζει ότι ο θεός που κινεί το σύμπαν κατά την περίοδο του Κρόνου, χορηγεί σε αυτό τη ζωή και του δίνει «θανασαν πισκευαστν», και τον αποκαλεί ρητά «δημιουργν». Αν λοιπόν ο Δίας είναι αυτός που οδηγεί εκείνη την περίοδο, όπως έχει αποδειχτεί παραπάνω, ο ίδιος θα είναι και δημιουργός του Κόσμου και χορηγός της αθανασίας. Γιατί, αν ο ίδιος θεός είναι αίτιος της ζωής και ονομάζεται και δημιουργός, ο νους μας δεν θα πάει πουθενά αλλού παρά μόνο στον «Κρατύλο,396.a – b» και ο δημιουργός ταυτίζεται και σε αυτούς τους συλλογισμούς. Γιατί στα πάντα η ζωή εκ του Διός έρχεται.
Αλλά όμως και λίγο παρακάτω, όπως και στον «Τίμαιο», αποκαλεί «δημιουργν κα πατρα» τον αίτιο και δημιουργό [ποιητή] «τς εμαρμνης νακυκλσεως». Γιατί ο Κόσμος «στρφεται» [περιστρέφεται], λέει στον «Πολιτικό, 273.b και Τίμαιο, 41.a», «απομνημονεύοντας τις οδηγίες του δημιουργού και πατέρα του – τν το δημιουργο κα πατρς πομνημονεων διδαχν». Δικαιολογημένα όλη αυτή την περίοδο την ονομάζουμε «του Διός», καθώς με βάση τις διδαχές εκείνου και την τάξη που από εκείνον δίνεται, ο Κόσμος κινεί και επιστρέφει τον εαυτό του.

Δηλαδή, λέγει ο Πρόκλος, στο «Περί της κατά Πλάτωνα Θεολογίας, βιβλίο Ε’, 24.23 – 35.21», αυτό εδώ το σύμπαν «διττς χει ζως κα περιδους κα συγκυκλσεις [ανακυκλώσεις]», αυτή του Κρόνο και αυτή του Δία, όπως λέγει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 269.e – 270.a». Και με βάση την μια περίοδο «ατματα πντα φει τ γαθ» και έχει ζωή αβλαβή και άφθαρτη. Και με βάση την άλλη «μετχει κα τς λικς πλημμελεας κα τς πολυμεταβλου φσεως». Γιατί καθώς είναι διπλή στον Κόσμο η ζωή, και η μία είναι αφανή και πιο νοητική, και η άλλη πιο φυσική και ορατή, και η μια προσδιορίζεται με βάση την πρόνοια και η άλλη με βάση την ειμαρμένη που προχωρά ακανόνιστα, η κατώτερη και πολύμορφη, η οποία εκτελείται από την Φύση, είναι εξαρτημένη από τον βαθμίδα το Διός, ενώ η πιο απλή και νοητική και αόρατη είναι εξαρτημένη από την βαθμίδα του Κρόνου. Και αυτά είναι βέβαια ένα ξεκάθαρο θέμα που υποδεικνύεται στον «Πολιτικό, 272.a » από τον Πλάτωνα όταν αποκαλώντας τη μια από τις ανακυκλώσεις ως ανήκουσα στον Δία και την άλλη ως ανήκουσα στον Κρόνο. Όμως και ο Ζευς είναι αίτιος της αφανούς ζωής του σύμπαντος και χορηγός του νοός και ηγέτης της νοητικής τελειότητας , αλλά ανάγει τα πάντα στη βασιλεία  του Κρόνου και όντας ηγέτης μαζί με τον πατέρα του υποστασιοποιεί «τν λον περικσμιον νον». Και αν πρέπει να πούμε ξεκάθαρα την αλήθεια, καθεμία από τις περιόδους, εννοούμε και η εμφανής και η αφανής, μετέχει και στους δύο θεούς, αλλά η μια βρίσκεται περισσότερο υπό την κυριαρχία του Κρόνου, ενώ η άλλη υπό την κυριαρχία του βασιλιά Δία.
Ότι, λοιπόν, και ο μέγιστος Κρόνος έλαβε μια βασιλεία διαφορετική από τους ανώτερούς του θεούς, το έχει δηλώσει σε σαφήνεια ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 269.a», όταν είπε στους συλλογισμούς του πριν από τον μύθο : «Αλλά και τον μύθο για την βασιλεία του Κρόνου τον έχουμε ακούσει από πολλούς». Σύμφωνα λοιπόν και με αυτόν τον σοφό είναι ένας από τους βασιλικούς θεούς. για αυτό λοιπόν και θέσπισε μια διαφορετική εξουσία από τον πατέρα του, και, ενώ εκείνος συνέδεε τα ενδιάμεσα κέντρα των νοητών-νοητικών θεών, αυτός είναι επικεφαλής των νοητικών Κόσμων και χορηγεί στα πάντα τη νοητική τελειότητα, πρώτα στους θεούς, έπειτα στα ανώτερα γένη και τέλος στις επιμέρους ψυχές, όταν δύνανται να ανέλθουν «ες τν Κροναν περιωπν». Αυτό λοιπόν το σύμπαν και όλοι οι εγκόσμιοι θεοί πάντοτε έχουν την διττή ζωή. Και μιμούνται τη νόηση του Κρόνου μέσω της αφανούς και της νοητικής ενέργειας, και τον δημιουργό νου του Διός μέσω της πρόνοιας προς τα κατώτερα και γενικά μέσω της εμφανούς δημιουργίας. Και οι επιμέρους ψυχές άλλοτε ενεργούν νοητικά και αφιερώνουν τον εαυτό τους στον Κρόνο, και άλλοτε με τον τρόπο του Διός πραγματοποιούν και την ακλόνητη πρόνοια των κατώτερων. Και όταν περιπολούν με ανάλογο με εκείνον τρόπο, «τ τε νοητ νοοσι κα τ ασθητ διακοσμοσι» και ζούνε και τις δύο ζωές, όπως ακριβώς οι θεοί και τα ανώτερα γένη. Γιατί είναι διττές οι περίοδοί τους, άλλη η νοητική και άλλη προνοητική και τα παραδείγματα [υποδείγματα] είναι δύο, της μίας δηλαδή ο νους του Κρόνου και της άλλης ο νους της Διός. Γιατί και ο ίδιος ο μέγιστος Ζευς έχει διττή την ενέργεια, κατέχοντας με τον νου τα νοητά [ν μν τ νοητ κατχων] και διακοσμώντας τα αισθητά με τη δημιουργική του ποίηση.

Καθώς λοιπόν οι ανακύκλησης είναι δύο, «ο μνον ν τος λοις [καθολικές], λλ κν τας μερικας ψυχας», ο Πλάτων υποστηρίζει ότι στην Κρόνια περίοδο η γένεσις της καθεμίας από αυτές δεν προέρχεται από την άλλη [οκ ξ λλλων], όπως ακριβώς συμβαίνει με «φαινομνοις νθρποις», ούτε «καθς παρ μν πρτος νθρωπος μνον γηγενς στιν» [ούτε όπως μόνο ο πρώτος άνθρωπος ανάμεσά μας υπήρξε «γηγενς»], έτσι και στην περίπτωση των μερικών ψυχών δεν είναι μία η πρώτη, αλλά λέει ότι είναι όλες «γηγενες» [οτως κα π τν μερικν ψυχν μαν τν πρτην, λλ εναι πσας γηγενες]. Γιατί «κ τν σχτων κα γηνων σωμτων νγονται κα τς φανος ντιλαμβνονται ζως, πολεπουσαι [εγκαταλείποντας] τν ασθητν». Αλλά λέει και ότι δεν ρέπουν αυτές προς τα γηρατειά και δεν μεταβάλλονται από την νεανικότητα στην γήρανση, αλλά αντιθέτως είναι πιο ακμαίες και νοητικές, ακολουθώντας τον αντίθετο από την γέννηση δρόμο και διαλύοντας, θα λέγαμε, την ποικιλομορφία της ζωής την οποία κατεβαίνοντας συγκρότησαν. Για αυτό και όλα τα σύμβολα τα οποία ταιριάζουν στην νεότητα υπάρχουν και σε εκείνες τις ψυχές, δηλαδή «τ τριχον κα τ λεον», καθώς λοιπόν έγιναν τέτοιες από ασπρομάλλες και με γένια που ήταν. Γιατί απαλλάσσονται από καθετί που με τη γέννηση προσκολλάται σε αυτές. Και, όπως λέει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 272.a-b», αφού βρεθούν «εκεί δίπλα στον Κρόνο και ζήσουν την εκεί ζωή, υπάρχουν σε αυτές, λέει καρποί άφθονοι από τα δέντρα και από πολλή άλλη βλάστηση, που τους παρέχει η ίδια η γη από μόνη της, και ζουν συνήθως γυμνές και χωρίς στρώμα, στην ύπαιθρο, γιατί τις εποχές του έτους μετριασμένες τις έχουν. Χρησιμοποιούν για μαλακό στρώμα τη χλόη που φυτρώνει άφθονη στην γη - παρ τ Κρν κα τν κε διαζσαις βον καρπο μν φθονοι, φησν, πρχουσιν π δνδρων κα πολλς λλης λης ατομτως ναδιδοσης τς γς, γυμνο δ κα στρωτοι θυραυλοντες τ πολλ νμονται, τν γρ τν ρν κρσιν λυπον χουσιν· μαλακας δ ενας χρνται, φυομνης ατος κ γς πας φθνου». Τέτοια δηλαδή αγαθά απολαμβάνουν παρά του μεγίστου τούτου θεού κατά την Κρόνια περίοδο οι ψυχές. Γιατί από εκεί πληρούνται των ζωογονικών αγαθών και τους «νοερος δρπονται καρπος», «πορζουσαι» [εξασφαλίζοντας] την τελειότητα και την μακαριότητα για τον εαυτό τους από τις καθολικές και όχι από τις επιμέρους ενέργειες. Γιατί η «δοξαστ τροφ μεριστς χει κα νλους τς ντιλψεις, δ  νοερ καθαρς κα μερστους κα ατοφυες», πράγμα το οποίο και «τ ατματον» υπαινίσσεται «κα κ τς γς νδοσις» [ανάπτυξη], καθώς η ίδια η γονιμότητα των θεών ακτινοβολεί στις ψυχές την τελειότητα και την αυτάρκεια. Γιατί λόγω της γενναιόδωρης αφθονίας των αγαθών, μπορούν να διοχετεύσουν και στα κατώτερα «τ προσκον ατος τς εδαιμονας μτρον» [την ποσότητα της ευδαιμονίας που τους αναλογεί]. Δεν καλύπτονται λοιπόν από χιτώνες, όπως όταν προχωρούν σε γέννηση, ούτε λαμβάνουν περισσότερες προσθήκες στη ζωή, αλλά οι ίδιες όντας «ατα καθ αυτς» [αυτούσιες] και καθαρές από κάθε σύνθεση και ποικιλομορφία και ανεβάζοντας τον εαυτό τους προς τον νου, εκτός από αυτά ανελκύονται και από τον νοητικό πατέρα και μετέχουν στα καθολικά αγαθά, φρουρούμενες από τις Ώρες και παίρνοντας από αυτές τους κανόνες της ευδαίμονος ζωής. Και καθώς περνούν όλη τους την ζωή με ξεκούραση και εγκαθιστούν την «ϋπνον ζων» μέσα στις γεννητικές δυνάμεις των νοητών και πληρούνται από τους νοητικούς καρπούς και τρέφονται με τα αύλα και θεϊκά είδη, λέγεται ότι ζούνε «τν π Κρνου βον».
Επειδή λοιπόν αυτός ο θεός είναι ο ηγέτης ολόκληρης της νοητικής ζωής και επειδή κάθε νους, και ο «μθεκτος κα μεθεκτς», [οι μυθολογικοί Ζευς και Διόνυσος] προέρχεται από αυτόν τον θεό ως αιτία, στον μέγιστο αυτόν θεό ταιριάζει να ποιμαίνει και να τρέφει τις ψυχές. Γιατί καθώς είναι «νοητς ν τος νοερος», τρέφει αυτός τις ψυχές και «α ψυχα καλονται το Κρνου» όπως λέγει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 272.b». Και επειδή τις πληροί λόγω της διάκρισης ως αιτία, τις «νμειν» [ποιμαίνει], όπως λέγει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 272.c», και λέγεται ότι περίπου διαιρεμένα τις συμπληρώνει. Και με αυτά αυτός ο θεός εμφανίζεται να είναι αντίστοιχος με την πρώτη τριάδα των νοητών – νοητικών θεών. Γιατί όπως ο Σωκράτης στον «Φαίδρο, 247.d – 248.e» λέει ότι τρέφονται οι ψυχές «ν τ περουρανίῳ τπ κα τ λειμνι τ νοητ», έτσι και στον «Πολιτικό» λέγεται ότι «π τ Κρν νεμομνας ατς πληροσθαι τν νοερν γαθν».

Και δεν είναι καθόλου περίεργο αν και στις δύο περιπτώσεις «α ψυχα τελειονται, νοερς μν π τ βασιλείᾳ το Κρνου, νοητς δ π τ νοητ τξει τν πρτων νοερν θεν». Γιατί και ο ίδιος αυτός ο θεός τρέφεται από εκείνη τη βαθμίδα. Και για αυτό έλαβε την ηγετική και πρωταίτια υπεροχή ανάμεσα στα νοητικά, επειδή δηλαδή από εκείνη την ίδια πληρούται με τις απόκρυφες και αόρατες δυνάμεις και είναι ανάμεσα στους νοητικούς πατέρες αυτός ακριβώς που είναι εκείνη για τους νοητούς και ταυτόχρονα νοητικούς Κόσμους. Παντού λοιπόν για τις ψυχές που ανυψώνονται τροφή γίνεται το νητό, ενώ η σύνδεση με αυτό υπάρχει από τους δεύτερους και τους τρίτους θεούς. Όπως ακριβώς λοιπόν τις ψυχές η δημιουργική βαθμίδα «π τν Κροναν ατς νγει περιωπν«, έτσι και « Κρονα τξις π τν πουραναν ψδα». Γιατί «τς πολλς τε κα μακαρας διεξδους [κύκλους]» αφού πραγματοποίησαν στη βασιλεία του Κρόνου, από εκεί ανεβαίνουν στην τελειοποιητική τριάδα, και από εκεί προς τη βασιλεία του Ουρανού, από την οποία ορούν «τν περουρνιον τπον» και συνδέονται πλέον με άρρητο τρόπο με τα πιο κορυφαία αγαθά των νοητών. Κατά αυτόν δηλαδή τον τρόπο οι κατώτεροι Κόσμοι συνδέουν διαρκώς τις ψυχές με τους ανώτερούς του Κόσμους. Για αυτό λοιπόν μιμούμενη και η Θεουργία τις αφανείς περιόδους των ψυχών, βάζει ως βάση πριν από τις υψηλότερες τελετές αυτές προς τους κατώτερους θεούς και μέσω αυτών μας κάνει να φτάσουμε έως την ίδια τη νοητή «περιωπν».
Αυτά λοιπόν «περ τς Κρονας ζως κα τς π τ Κρν τν ψυχν πολιτεας» ο Πλάτων μας τας υποδεικνύει όχι μόνο με αυτά τα χωρία, αλλά και με τα λόγια του Αθηναίου ξένου. Γιατί και στο τέταρτο βιβλίο των «Νόμων» «τν π το Κρνου βον νυμνε», υπαινισσόμενος «τ τε χραντον τς νεργεας κενης κα τ ῥᾷστον κα τ πλρες κα τ αταρκες δι τν μυθικν πλασμτων». Αν όμως πρέπει και από αυτά και «κ πσης ατο τς περ το θεο τοτου μυσταγωγας» να υπολογίσουμε και να περιγράψουμε τις βαθμίδες τις οποίες αυτός τοποθετεί στην κορυφή των πάντων, πρώτα ας σκεφτούμε τους τρείς βασιλιάδες στον «Γοργία, 523.a», οι οποίοι «διανεμομνους ατο τν βασιλεαν», τους οποίους ο Κρόνος παρήγαγε για να λάβουν την «νοειδ κα μριστον ρχν» κατά τρόπο διαιρεμένο, και έθεσε επικεφαλής σε αυτούς τον «νμον τν θεον», ο οποίος, όπως λέγει στους «Νόμους, 714.b», είναι αίτιος «τς κατ νον διανομς» και για τους ίδιους τους θεούς και για τα πάντα μετά τους θεούς. Δεύτερον, όσους «ρχοντας κα βασιλας» λέγεται στους «Νόμους, 713.c» ότι «ορίζει» «τας διαφροις λξεσι [=κλήρους] τν ψυχν», «όχι ανθρώπους, αλλά δαίμονες γένους πιο θείου και ανωτέρου» οι οποίοι διανέμουν στις ψυχές «τ μτρα τν γαθν» και «τς γενεσιουργος ατν ζως ποκπτουσι κα τν τακτον φορν συστλλουσι» συμπεριλαμβάνοντάς τες μέσα στο νοητό και τη βασιλεία του Κρόνου. Και τρίτον, όσους δαίμονες & θεούς στον «Πολιτικό» ορίζει ως επικεφαλής στα μέρη του Κόσμου και στις αγέλες των ψυχών που βρίσκονται μέσα σε αυτόν, όπως έχει πει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 271.c – 273.b», οι οποίοι άλλοτε έρχονται σε επαφή με αυτά που διοικούνται και νέμουν σε αυτά όλα τα νοητικά και αφανή αγαθά, και άλλοτε «αποσύρονται» της φυσικής του Κόσμου ζωής και ανατρέχουν «ες τν αυτν περιωπν [παρατηρητήριο]» και μιμούνται «τν ξρημνην το δημιουργο κα πατρς περοχν». Αυτούς λοιπόν τους δύο κύκλους των εγκόσμιων θεών ας εξετάσουμε, του Διός και του Κρόνου. Γιατί έχουν πάντοτε έναν από τους δύο, όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο μύθος στον «Πολιτικό, 269.e – 270.a». Γιατί «τν στρων τε κα λου μεταβολν», που αναφέρει ο Πλάτων στον «Πολιτικό, 269.e», συμβαίνει να γίνεται μέσα σε καθεμία από τις δύο (περι)στροφές [ς ν κατραις συμππτει τας στροφας γγνεσθαι]. Καθώς λοιπόν είναι δυο ειδών αυτή η περίοδος, είναι φανερό ότι είναι πλήρεις από τα αγαθά του Κρόνου και ότι μετέχουν στη σειρά του Κρόνου. Και όχι μόνο οι εγκόσμιοι θεοί, αλλά και όλα τα ανώτερα από εμάς γένη ακολουθούν «τος θεος μφοτροις» πραγματοποιούν τις ενέργειες και «συμπαρασύρονται από αυτές τις διττές περιφορές – συμφρεται τς διττς περιφορς». Και μέσω αυτών οι ψυχές μερικές φορές «μεταλαγχνουσι τς νοερς ζως» και «στλλονται» [υιοθετούν] την πορεία αυτή, ανταλλάσοντας την αίσθηση με τον «νον γεμνα» της δικής τους κινήσεως και περιφοράς.
Από πάνω λοιπόν από τους πρώτιστους θεούς μέχρι τις μερικές-επιμέρους ψυχές επεκτείνει τη βασιλεία του ο Κρόνος και όλα τα τελειοποιεί και τα πληροί με τα νοητά αγαθά, πραγματοποιώντας τις διανομές των αγαθών «κατ λλα μτρα» για το καθένα. Για αυτό λοιπόν και ο νόμος έχει λάβει υπόσταση μαζί με αυτόν, όπως λέει ο Σωκράτης στον «Γοργία, 523.a» : «υπάρχει λοιπόν την εποχή του Κρόνου ο εξής νόμος, που πάντοτε, και τώρα ακόμα, ισχύει ανάμεσα στους θεούς – Ην ον νμος δε π Κρνου, κα ε κα νν τι στν ν θεος». Και όπως λέει ο Πλάτων στους «Νόμους, 714.a» : «Νο γρ στιν νμος διανομ», και αυτός ο θεός είναι ο «πρτιστος κα καθαρτατος κα κρατος» νους. Για τον λόγο μάλιστα ότι προηγείται αυτός από κάθε διαίρεση και ξεκινά την νοητική διαίρεση, υπάρχει σε αυτόν ο νόμος, ο οποίος διακρίνει τις βαθμίδες των όντων και διαφοροποιεί τα νοητικά γένη και χωρίζει όλα τα είδη με βάση την τακτική πρόοδο, και ακτινοβολεί τα πάντα «τ μτρον τς πρξεως» και συγκρατεί την τάξη μέσα σε αυτά και διαφυλάσσει τους όρους της θεϊκής διανομής «κλινες» [ακλόνητους] και έχει αυτό το αξίωμα στη βασιλεία του Κρόνου και ανάμεσα στα νοητικά, το οποίο «ν ν τ περουρανίῳ τπ» και στα νοητά – νοητικά είχε η Αδράστεια. Από κάθε λοιπόν από αυτά τα δύο, από την Αδράστεια και τον Νόμο, γεννιέται « τρεπτος φρουρ κα τς τξεως π πντα προδος», ενώ διαφέρουν μεταξύ τους στο ότι ο νόμος διαιρεί το «ένα» σε πλήθος και προσδιορίζει «τ μτρα τς νοερς ποστσεως» και διανέμει σε καθένα το «οκεον γαθν», προωθώντας «π το νς νο τ διφορα μτρα τν ντων», η δε Αδράστεια όλα τα «φρουρε μονοειδς ν τ νοητ μνουσα κα τν λην τξιν κλινς διατηρε», ανεξάρτητη η ίδια υπεράνω κάθε διαίρεσης. Ένας λοιπόν ενιαίος θεός είναι ο νόμος που διαιρεί τοα θεϊκά είδη και προσδιορίζει αυτά που ταιριάζουν στο καθένα, συνυπάρχοντας με τον Κρόνιο διάκοσμο με βάση τη συμπλήρωση του από τη μια και ενιαία αιτία, μέσα στον οποίο εμφανίζονται πρωταρχικά οι διακρίσεις των όντων και η πλήρης πρόοδος των ειδών. Για αυτό λοιπόν και ο δημιουργός «πρς τοτον βλπων κατ νμον γει τ πντα – κοιτάζοντας προς αυτόν με βάση τον νόμο κατευθύνει τα πάντα», και δίνει υπόσταση στην εγκόσμια πρόνοια ως εικόνα της ενότητας του πατέρα, καθώς και στην Ειμαρμένη και στους «εμαρμνους νμους» ως εικόνα της διαίρεσης με βάση τον νόμο.

Αν λοιπόν οι ψυχές ζούνε σύμφωνα με τον νόμο, στην περίοδο του Διός «κατ τος εμαρμνους νμους διοικομεναι», στην περίοδο του Κρόνου «κατ τν θεον νμον διεξαγμεναι» [κατευθυνόμενες], και εδώ – στην Κρόνια περίοδο – υπηρετούν το πλήθος, ενώ εκεί – στην περίοδο του Διός – «ες μαν αταν νατενονται». Και «νιοσαι ες τν νοητν περιωπή», υποτάσσονται στον θεσμό της Αδράστειας. Γιατί εκείνος επεκτείνεται από πάνω μέχρι τα κατώτατα και «τ μτρα» στις ψυχές «φορζει» [προσδιορίζει] των «τν λων περιδων», όπως λέγει ο Σωκράτης στον «Φαίδρο, 248.c».
Από αυτά λοιπόν είναι φανερό ποιος είναι αυτός ο μέγιστος θεός και πόσων αγαθών είναι αίτιος για τις ψυχές και πριν από αυτές για τους ηγέτες της ψυχής, τους θεούς δηλ. και τους δαίμονες. Ενώ και παλαιότεροι θεολόγοι των Ελλήνων λένε ότι «τ γρων» [η ιδιότητα του αγέραστου] ταιριάζει σε αυτή την βαθμίδα, όπως επί παραδείγματι οι Ορφικοί (αυτοί λένε ότι «ε μελανας» είναι οι τρίχες του Κρόνου και ουδέποτε άσπρες), εμείς όμως θαυμάζουμε τον ένθεο νου του Πλάτωνα, ο οποίος αποκαλύπτει τα ίδια για αυτόν τον θεό σε όσους ακολουθούν τα ίχνη του. Γιατί στην περίοδο του Κρόνου λέει ότι οι ψυχές αφήνουν τα γηρατειά και επιστρέφουν στην νεότητα, και αφαιρούν τα άσπρα μαλλιά και αποκτούν «μελανας» τρίχες. Γιατί στον «Πολιτικό, 270.e» λέει : «των ηλικιωμένων οι λευκές τρίχες μαύριζαν και τα μάγουλα αυτών που είχαν γένια γίνονται πάλι λεία, και ο καθένας έφτανε στην ακμή της νεανικής του ηλικίας – Τν γρ πρεσβυτρων, φησν, α λευκα τρχες μελανοντο, τν δ γενειντων α παρεια λειαινμεναι ες τν παρελθοσαν ραν καθσταντο». Παραδίδοντας έτσι σε μας την ομοιότητα των Κρόνιων ψυχών με τον θεό, λέγοντας ότι αυτές χάνουν τα γηρατειά τα οποία έχουν λάβει «κ τς γενσεως» και «τν σθνειαν ποσκευζεσθαι τν λικν», και προβάλλουν την νεανική και ακμαία ζωή του νοός. Γιατί δεν είναι θεμιτό ούτε επιτρεπτό αυτές να εξομοιωθούν «πρς τν γρων θεν» παρά μονάχα «δι τς βης τς νοερς κα τς χρντου δυνμεως». Αυτού του πράγματος λοιπόν αίτιο είναι το ότι και ο ίδιος ο βασιλεύς Κρόνος «δίνει υπόσταση στους αμόλυντους θεούς και στην αμείλικτη τριάδα – ποσττης στ τν κηλτων θεν κα τς μειλκτου τριδος» (για αυτό άλλωστε είναι «κορνους» [καθαρός νους], όπως λέει ο Σωκράτης, αφού είναι νους ο οποίος ταυτόχρονα έχει γύρω από τον εαυτό του την κορυφή της άχραντης βαθμίδας και επιβαίνει ως επικεφαλής στους ακμαίους θεούς που κυβερνούν τα πάντα). Και «α πρς ατν στελλμεναι ψυχα», [που συμμορφώνονται μαζί του] μαζί με την νοητική ενέργεια αυξάνονται κατά θαυμαστό τρόπο σε ακμή και δύναμη ακλόνητη και χωρίς παρεκτροπές προς την ύλη. Οι επιμέρους λοιπόν ψυχές, μεταβάλλοντας τις περιόδους, άλλοτε προς την νεανικότητα και άλλοτε προς την γήρανση οδεύουν. Οι καθολικές όμως ψυχές οι οποίες «κατ μφοτρας ε διαζσαι» [ζούνε πάντα & στις δύο περιόδους], με τον Κρόνο «κατ τν φαν περοδον συνοσαι» [συνυπάρχουν]και «κατ τν μφαν πρνοιαν συνδιακοσμοσαι τ πν» με τα του Διός, λαμβάνοντας την αύξηση με βάση και τις δύο περιόδους ταυτόχρονα, «πρεσβτεραι κα νετεραι γγνονται».

Άλλωστε ο Πρόκλος, στο «Εις τον Κρατύλο Πλάτωνος εκλογαί χρήσιμοι, 63.10 – 63.40», λέγει ότι  ο μέγιστος Κρόνος από ψηλά χορηγεί στον δημιουργό τις αρχές των νοήσεων και επιβλέπει τη σύνολη δημιουργία. Για τούτο και ο Δίας, στους Ορφικούς, τον αποκαλεί δαίμονα : «ύψωσε την γενεά μας, ένδοξε δαίμονα – Ορθου δ μετρην γενεν, ριδεκετε δαμον». Μάλιστα ο Κρόνος περιέχει μέσα του τις κορυφαίες αιτίες των «συναγωγν κα τν διαιρσεων», ο οποίος «δι τν Ορανων τομν προγων ες τ μρη» και γίνεται αίτιος των γεννητικών προόδων και πολλαπλασιασμών, και αναδεικνύεται γενικά ηγέτης της Τιτανικής γενιάς, από την οποία προέρχεται η διαίρεση των όντων, ενώ με τις καταπόσεις συγκεντρώνει  και πάλι τα δικά του γεννήματα και τα ενοποιεί με τον εαυτό του και τα αναλύει στην δική του ενιαία και αμέριστη αιτία. Άλλωστε και « δημιουργς Ζες παρ ατο προσεχς [απευθείας] ποδχεται τν λθειαν τν ντων» και πρωταρχικά «νοε τ ν ατ», δηλ. όσα είναι μέσα στον Κρόνο. Έτσι μαντεύει σε αυτόν και η Νύχτα, αλλά απευθείας του μαντεύει ο πατέρας και του παραδίδει «τ μτρα τς λης δημιουργας». Αλλά και ο ίδιος ο Πλάτων λέει στον «Πολιτικό, 272.b-c» για «τος π Κρνου εδαμνως ζντας» ότι ήταν «τρόφιμοι» του θεού ότι ενεργούσαν σύμφωνα με την διαλεκτική, ότι συμβίωναν μεταξύ τους και με τα θηρία «δι λγων» (βέβαια, «πντα γρ κε νοερ») και «π φιλοσοφίᾳ», και στις συναναστροφές τους «ζητούσαν να μάθουν όλες τις εκδοχές της Φύσης, αν κανείς αντιλαμβανόταν κάποια ξεχωριστή ιδιότητα της, προς συγκέντρωση φρονήσεως – κα μιλοντας κα πυνθανομνους παρ πσης φσεως, ε τιν τις δαν δναμιν χουσαν σθετο ες συναγερμν φρονσεως». Αυτοί λοιπόν που ζούσαν τη θεϊκή ζωή στην κυκλική της επαναφορά, λέει, χρειάστηκαν την νομοθετική και «τν κ τατης μτρων ες διακσμησιν τν πολιτειν», δηλαδή τους κανόνες που προέρχονται από την νομοθετική για την ρύθμιση της πολιτικής ζωής. Για αυτό και στο σύμπαν έχουμε δύο ειδών κυκλικές ανακυκλήσεις, « μν ναγωγς κα Κρονα, δ προνοητικ κα το Δις ξηρτημνη». Διότι και ο βασιλιάς Κρόνος χρησιμοποιεί όλα τα γεννήματα του Διός στην βάση της εξηρημένης υπεροχής, και, μέσα από αυτά, σαν να πρόκειται για εικόνες, βάζει μπροστά στις μεριστές ψυχές την αναγωγική προς τα άνω πορεία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.